حذف چهار صفر از پول ملی : نسخه شفا بخش یا خطای راهبردی

0

مطابق بند ب ماده یک قانون پولی و بانکی مصوب ۱۳۵۱  که آخرین قانون پولی تعیین کننده ارزش ریال در برابر طلا می باشد،یک ریال برابر یکصد و هشت هزار و پنجاه و پنج ده میلیونیم( ۰۱۰۸۰۵۵/) گرم طلای خالص است. هم اکنون یک گرم طلای ۲۴ عیار حدود ۴۵۰ هزار تومان است . این یعنی ارزش رسمی ریال در سال ۱۳۵۱ برابر ۴۸۶۲۵ ریالِ زمان حاضر بوده است . به طور ساده تر اگر بخواهیم ارزش ریال را اعاده کنیم می باید روی اسکناس پنج هزار تومانی بنویسیم یک ریال .در این صورت اسکناس ده هزار تومانی دو ریال و چک پول های پنجاه هزار تومانی هم ۱۰ ریال خواهد شد .

آنچه گفته شد بدین خاطر بود که معلوم شود حذف ۴ صفر منطق قانونی ندارد . اما آیا مشکلی را حل خواهد کرد؟

حداقل ۵۰ کشور جهان تاکنون اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کرده‌اند. نزدیک ترین و جدیدترین آنها ترکیه است که در سال ۲۰۰۵ یک سال بعد از روی کارآمدن حزب عدالت و توسعه ۶ صفر از پول ملی خود حذف و پول جدیدی را با نام «لیر جدید ترک» انتشار داد.  مرور تجربیات کشورهای مختلف نشان می دهد که این اقدام در همه موارد موفق نبوده و در موارد موفقیت آمیز آن نیز حذف صفرها همراه با سیاست های مکمل دیگری که اجرا شده توانسته است به اهداف خود از جمله کنترل تورم دست پیدا کند .

ارزیابی برنامه بانک مرکزی در حذف چهار صفر می باید با توجه به اهداف این برنامه صورت گیرد . اگر هدف تنها ایجاد تسهیل در امر نگهداری و ثبت حساب ها خلاصه شود ، با توجه به هزینه ها و نیز تبعات روانی این اقدام و نیز حساسیت وضعیت فعلی، از جهت بالا بودن سطح انتظارات تورمی، نتیجه خالص اقدام مذکور  چیزی جز ایجاد آشفتگی روانی بیشتر و تضعیف بیشتر ارزش پول ملی نخواهد بود و می توان مطمئن بود که سیاستی از قبل شکست خورده ، مانند موارد قبلی برزیل و زیمبابوه را به نمایش خواهد گذاشت.

در نقطه مقابل،ممکن است به عنوان یک رفرم پولی این کار انجام شود که در این صورت این سوال مطرح است که در شرایطی که عوامل ساختاری دخیل در افول ارزش پول ملی ، مانند وابستگی دولت و اقتصاد به نفت و نیز دولتی بودن اقتصاد و ضعف بازار سرمایه و نیز نظام بانکی ناکارآمد و تورم زا و بدتر از همه تداوم کسری های ساختاری بودجه دولت ، هنوز در وضعیت نابهنجار موجود اقتصاد ملی فعال و تعیین کننده هستند، با چه استدلالی به حذف صفرها از پول ملی چشم امید دوخته ایم ؟ چه معجزه ای واقعاً در این شرایط نامساعد می توان از حذف صفرها انتظار داشت و با چه استدلالی چنین پیشنهادی از جانب بانک مرکزی داده شده است؟ آیا تقویت ارزش پول ملی صرفاً با حذف صفر قابل انتظار است ؟ برای مثال، اگر از فردا هر ریال ایران برابر یک دلار امریکا اعلام شد، آیا معنی آن این خواهد بود که پول ما تقویت شده است ؟ همه می دانیم که ارزش برابری یک پول در برابر پول دیگر به خودی خود مهم نیست . همان طور که اگر دینار کویت ۵ برابر دلار امریکا و یوآن چین یک هفتم دلار امریکا ارزش دارد، این بدان معنی نیست که اقتصاد کویت از اقتصاد چین قوی تر است.بلکه آنچه می تواند اهمیت  داشته باشد، تغییرات ارزش یک پول در قبال پول دیگر است . به عبارت دیگر ، آنچه مهم است تقویت یا تضعیف ارزش پول ملی است و با اسم گذاری ظاهری هیچ پولی تقویت نخواهد شد .

نکته دیگری هم وجود دارد که ارزش توجه دارد و آن عنایت به وضعیت درآمدی دهک های پایین است . دهک هایی که هنوز ۴۵ هزار تومان یارانه برای آنها ۴۵ هزار تومان است، نه ۴۵ ریال . در واقع، دهک هایی که به مدد نوعی «توهم پولی» به ارزش اسمی درآمدهای اندک خود دلخوش بوده و روزگار سر می کنند و در انتظار بهبود وضعیت معیشتی خود، چشم امید به برنامه های دولتمردان دوخته اند ، اقشاری که حقوق های نجومی ندارند تا حذف صفرها را احساس نکنند ، حذف صفرها برای این اقشار حذف بخشی از اعتبار و قدر و منزلت آنان است . چنین ستمی را در شرایطی که به واقع ، اطمینانی به آثار مثبت این قبیل اقدامات نیست،بر آنان روا نداریم  .

 

تصویر یادداشت از : www.yjc.ir

0

2 thoughts on “حذف چهار صفر از پول ملی : نسخه شفا بخش یا خطای راهبردی

  • ۱۳۹۷/۱۰/۱۷ at ۱۰:۲۷ ق.ظ
    Permalink

    سلام بسیار مستدل و منطقی بحث کردین مخصوصا آثار روانی منفی برای اقشار فقیر خیلی مهم است

    0
    Reply
  • ۱۳۹۷/۱۰/۲۱ at ۹:۳۵ ب.ظ
    Permalink

    سلام
    تحلیل منطقی وعلمی ومنطبق باواقعیت است.تاشرایط تثبیت اقتصادی حاصل نشودضرورتی برای اقدام نیست.

    0
    Reply

پاسخ دهید

Your email address will not be published. Required fields are marked *