معمای سرمایه: و بحران های سرمایه داری (دیوید هاروی)
اله مراد سیف/
معرفی کتاب: معمای سرمایه و بحران های سرمایه داری ((The Enigma of Capital: And the Crises of Capitalism)
نویسنده : دیوید هاروی (David Harvey)
دیوید هاروی از متفکران معاصر است که در نقد نظام سرمایه داری نظریه پردازی می کند .
کتاب معروف دیوید هاروی در نقد مارکسیستی سرمایهداری، “معمای سرمایه: و بحرانهای سرمایهداری”
است که در سال ۲۰۱۰ منتشر شد .
این کتاب به بررسی بحران مالی جهانی سال ۲۰۰۸ میپردازد و آن را نه یک اتفاق منحصر به فرد، بلکه نتیجهی تناقضات ذاتی در سیستم سرمایهداری میداند. هاروی با تکیه بر نظریات کارل مارکس، به ویژه کتاب “سرمایه”، سعی در توضیح ریشههای این بحران و ارائه راهکارهایی برای آینده دارد.
در اینجا خلاصهای مشروح از کتاب “معمای سرمایه” ارائه میشود:
بخش اول: معمای سرمایه:
هاروی در این بخش، مفاهیم اساسی مارکسیستی مانند ارزش اضافی، انباشت سرمایه، بحرانهای انباشت و نقش دولت را توضیح میدهد. او استدلال میکند که سرمایهداری ذاتاً تمایل به بحران دارد زیرا به دنبال انباشت بیوقفه سرمایه است. این انباشت منجر به اشباع بازار، کاهش نرخ سود و در نهایت بحران میشود. او توضیح میدهد که چگونه سرمایهداری برای غلبه بر این بحرانها، به راهکارهایی مانند سرمایهگذاری در بخشهای جدید، گسترش جغرافیایی و ایجاد “حبابهای مالی” متوسل میشود.
بخش دوم: هفتگانه جغرافیای سرمایه:
هاروی در این بخش به بررسی هفت جنبهی جغرافیایی سرمایهداری میپردازد:
۱٫ ایجاد محیط ساخته شده: سرمایهداری به طور مداوم محیط ساخته شده (مانند ساختمانها، زیرساختها و …) را تغییر میدهد تا فرصتهای جدید برای انباشت سرمایه ایجاد کند.
۲٫ استفاده از منابع طبیعی: سرمایهداری به شدت به منابع طبیعی وابسته است و اغلب منجر به استثمار بیش از حد و تخریب محیط زیست میشود.
۳٫ تولید و بازتولید نیروی کار: سرمایهداری نیازمند نیروی کار است و به دنبال کنترل و استثمار آن است.
۴٫ روابط اجتماعی و سازمانهای اجتماعی: سرمایهداری روابط اجتماعی را تغییر میدهد و سازمانهای اجتماعی جدیدی را ایجاد میکند که به انباشت سرمایه خدمت میکنند.
۵٫ جریانهای سرمایهی مالی: حرکت سرمایه در سراسر جهان نقش مهمی در سرمایهداری دارد و میتواند منجر به بحرانهای مالی شود.
۶٫ فناوری و سازماندهی تولید: نوآوریهای فناوری و تغییرات در سازماندهی تولید نقش مهمی در انباشت سرمایه دارند.
۷٫ تقسیم کار بینالمللی: سرمایهداری منجر به یک تقسیم کار بینالمللی شده است که در آن کشورهای مختلف نقشهای مختلفی در اقتصاد جهانی دارند.
بخش سوم: بحرانهای سرمایهداری:
هاروی در این بخش به بررسی بحرانهای مختلف سرمایهداری میپردازد، از جمله بحران سال ۲۰۰۸٫ او استدلال میکند که این بحرانها نتیجهی تناقضات ذاتی در سرمایهداری هستند و نه تنها یک اتفاق منحصر به فرد.
بخش چهارم: آیندهی سرمایهداری:
هاروی در این بخش به بررسی آیندهی سرمایهداری میپردازد و راهکارهایی برای غلبه بر بحرانهای سرمایهداری ارائه میدهد. او معتقد است که برای ایجاد یک سیستم اقتصادی عادلانهتر و پایدارتر، نیاز به تغییرات اساسی در سرمایهداری است. او به مفاهیمی مانند “حق به شهر” و “دموکراسی رادیکال” اشاره میکند.
به طور خلاصه، “معمای سرمایه” تحلیلی عمیق از سرمایهداری و بحرانهای آن ارائه میدهد و نشان میدهد که چگونه این بحرانها ریشه در تناقضات ذاتی سرمایهداری دارند. هاروی با استفاده از نظریات مارکس، چشمانداز جامعی از سرمایهداری جهانی و چالشهای پیش روی آن ارائه میدهد.
