۲۰۱۸ : سال نوسان شدید قیمت نفت

سال ۲۰۱۸ از هر جهت برای بازار نفت سالی پر از تنش و فراز و نشیب بود. بازار نفت که روز های عجیبی را پشت سر می گذارد تقریبا در تمام طول سال ۲۰۱۸ میلادی از پدیده مازاد عرضه رنج برده است. اما تولید کنندگان نفت نیز برای مقابله با این پدیده و افزایش قیمت ها بی کار نماندند و اقداماتی را در راستای کاهش تولید انجام دادند. این در جالی است که مسائل ژئوپولتیک نیز در سال اخیر تاثیر چشمگیری بر بازار داشت و قیمت ها را در طول سال به شدت دچار نوسان کرد.

عصراقتصاد (۱۰ دی ۹۷) :

دوازده ماه گذشته سال پرتلاطمی برای صنعت نفت بود که طی آن قیمت نفت برنت از ۶۶٫۸۷ دلار در نخستین روز سال به رکورد ۸۶.۲۹ دلار در اوایل اکتبر صعود کرد و سپس در اواسط نوامبر تا مرز ۶۶٫۲۸ دلار عقب نشست و در واقع به نقطه اول خود بازگشت و پیش از کریسمس در سطح ناامیدکننده ۵۳٫۲۱ دلار در هر بشکه بسته شد.

عواملی مانند سطح ذخایر و ظرفیت تولید بر قیمت های نفت تاثیر گذاشته است اما عوامل دیگری بودند که در سال ۲۰۱۸ تاثیر قابل توجهی روی قیمتها داشتند.

بازار نفت ابتدی سال را با روندی افزایشی آغاز کرد. اما از همان روزهای اول مبارزه سازمان کشورهای صادرکننده نفت و شیل اویل آمریکا بر قرار بود.

با آغاز سال ۲۰۱۸ قیمت های نفت بالاتر همچنان به افزایش تولید شیل آمریکا کمک کرد و زمینه را برای یک سال دیگر جنگ میان اپک و شیل را فراهم کرد.

در همین حال افزایش تولید نفت شیل موجب شد که تحلیل گران پیش بینی کاهش قیمت را برای سال ۲۰۱۸ منتشر کنند.

تحلیلگر ارشد کومرس بانک پیش بینی کرد قیمت نفت ممکن است حداقل ۱۰ تا ۱۵ درصد در ماه های آینده دچار کاهش شود زیرا عوامل عرضه و تقاضای اخیر قیمت بالای کنونی را توجیه نمی کنند.

اوژن واینبرگ، مدیر تحقیقات کالا در کومرس بانک معتقد است معامله گران نفت بایستی منتظر عقب نشینی حداقل ۱۵ درصدی قیمت های نفت در ماه های آینده باشند.

وی به شبکه سی ان بی سی گفت: روند صعودی قیمت نفت قطعا به دلیل داغی بیش از حد سفته بازی بوده و احتمالاً تا یک ماه آینده تصحیح خواهد شد. من انتظار دارم قیمت نفت حداقل ۱۰ تا ۱۵ درصد در ماه های آینده تصحیح پیدا کند زیرا عوامل عرضه و تقاضای کنونی این قیمت بالا را توجیه نمی کنند.

به گفته واینبرگ، اگرچه اکثر کالاها رشد قیمت در سال ۲۰۱۷ داشتند اما بخش کالاها با ترکیبی از موانع شامل تصمیمات سیاست پولی و عوامل ژئوپلیتیکی مواجه هستند. البته انتظار می رود مهمترین مولفه برای کالاها در آغاز سال ۲۰۱۸ فعالیت سرمایه گذاری باشد.

علاوه بر این برخی از تحلیل گران بر این باور بودند که توافق اوپک برای کاهش تولید نفت در سال ۲۰۱۸ به دلیل قیمت های مطلوب از بین خواهد رفت و این عامل به خودی خود موجب شد تا قیمت ها تا حدودی کاهش یابد.

در همین میان از اوایل سال ۲۰۱۸ زمزمه های تحریم نفتی ایران به گئش می رسید، مساله ای که می توانست قیمت نفت را به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

بر این اساس طبق یافته های نظرسنجی از مدیران صنعت انرژی خاورمیانه، نگرانی های ژئوپلیتیکی به عنوان عامل اصلی تاثیرگذار بر قیمت های نفت در سال ۲۰۱۸ شناخته شد.

۶۷ درصد از مدیران صنعت انرژی خاورمیانه در نظرسنجی شرکت “گلف اینتلیجنس” نگرانی های ژئوپلیتیکی را عمده ترین عامل موثر بر روند قیمت های نفت در سال ۲۰۱۸ شناختند.

اما در این میان تنش های تجاری آمریکا و چین که اقتصاد جهان را با چالش رو به رو کرده بود، قیمت ها را تحت فشار قرار می داد. این مساله در کنار افزایش تولید نفت آمریکا دلیلی شد برای افت قیمت ها.

با این حال اوپک و روسیه همچنان تلاش می کردند که تولید خود را در سطحی نگه دارند که قیمت ها دچار ریزش نشود. از طرفی هم دونالد ترامپ با پیام های توئیتری خود بازار را به سمت کاهش قیمت ها سوق می داد تا بتواند با دست باز صنعت نفت ایران را تحریم کند.

در همین حال آمریکا تصمیم گرفت تا از برجام خارج شود و این مساله افزایش چشمگیر قیمت نفت را موجب شد.

در همین راستا دبیرکل اوپک در مصاحبه با “سی ان ان مانی” اعلام کرد هر عاملی که مانع از رشد روان صنعت نفت شود، به نفع اقتصاد جهانی نخواهد بود.

محمد بارکیندو در پاسخ به تبعات لغو توافق هسته ای ایران گفت: هر عامل غیرعادی که بر عرضه یا تقاضا تاثیر بگذارد، بدون شک بازارها را از تعادل خارج خواهد کرد که به نفع تولیدکنندگان یا مصرف کنندگان نیست.

بارکیندو گفت: برای اوپک، چهار سال طولانی طول کشید تا به نقطه کنونی که قیمت ها نزدیک ۷۰ دلار در هر بشکه است، برسد. این گروه متعهد به ادامه اجرای توافق است اما تغییر شرایط بازار ممکن است باعث تغییراتی در آن شود.

به دنبال تصمیم آمریکا برای خروج از برجام، عربستان سعودی نیز اعلام کرد ثبات در بازار نفت را تضمین خواهد کرد. در حالیکه امارات متحده عربی اعلام کرده اوپک به توافق کاهش تولید خود پایبند است.

خبرگزاری دولتی عربستان به نقل از یک مقام وزارت انرژی این کشور نوشت: این کشور با تولیدکنندگان بزرگ خارج از اوپک و همچنین مصرف کنندگان بزرگ برای جلوگیری از هر گونه اختلال در روند عرضه، همکاری خواهد کرد.

این مقام سعودی گفت: عربستان به حمایت از ثبات بازارهای نفت در جهت منافع تولیدکنندگان و مصرف کنندگان و رشد پایدار اقتصاد جهانی متعهد است.

افزایش قیمت ها به دلیل خروج آمریکا از برجام موجب شد اوپک برای افزایش تولید برنامه ریزی کند.

البته تمایل عربستان و روسیه برای گرفتن سهم ایران در بازار نفت نیز در این تصمیم بی تاثیر نبود.

اوپک که از سوی خریداران عمده نفت تحت فشار بود نهایتا تصمیم گرفت تولید را به تدریج افزایش دهد، اما این اقدام نیز قیمت ها را از نوسان خارج نکرد.

در این بین اما تنها عاملی که قیمت ها را به سمت کاهش هدایت می کرد، جنگ تجاری چین و آمریکا بود.

با این وجود تصمیم آمریکا برای تحریم ایران قیمت ها را در بالای ۸۵ دلار ثابت کرده بود. مساله ای که نشان می داد بخش عمده ای از نوسانات بازار نفت زیر سر سیاست های دولت آمریکا است.

قیمت نفت در حالی رکوردهای جدیدی ثبت می کرد که آمریکا تلاش داشت که عربستان و روسیه را مجاب به افزایش تولید کند. در نتیجه پیام های پی در پی ترامپ برای افزایش تولید این کشور ها افزایش تولید نفت را در بسیاری از کشور های جهان رقم زد. از طرفی هم تولید نفت خود آمریکا به شدت رشد کرد و عاملی شد برای کاهش قیمت نفت.

در نتیجه تلاش های ترامپ تولید نفت روسیه و عربستان رکوردهای جدیدی را به ثبت رساند، مساله ای که برای ایران تهدیدی جدی به شمار می رفت، چرا که ایران با توجه به تحریم ها به قیمت بالای نفت نیاز دارد.

این در حالی بود که معافیت هشت کشور از تحریم ایران به خودی خود باعث شد که قیمت نفت در بازار های جهانی نزول پیدا کند.

در نتیجه اوپک و غیر اوپک تصمیم گرفتند برای جلوگیری از کاهش قیمت ها تولید خود را به میزان ۱٫۲ میلیون بشکه در روز کاهش دهند. اما این مساله نیز از آنجایی که از طرف بازار مورد مقبولیت قرار نگرفت، نتوانست قیمت ها را به درجات قابل قبول بازگرداند.

با ای وجود برخی از کارشناسان گفتند که اگر هدف کاهش تولید نفت از سوی گروه اوپک پلاس تقویت قیمت ها بود در این صورت این توافق به شکل روشنی شکست خورده است.

در همین راستا اویل پرایس نوشت: اوپک پلاس در تلاش است تا راهی برای نجات قیمت نفت از کاهش بیشتر پیدا کند. وست تگزاس اینترمدیت اکنون در محدوده ۴۰ دلار و برنت در محدوده ۵۰ دلار است که پایین ترین قیمت در ۱۵ ماه گذشته به حساب می آید. شیل آمریکا حتی با وجودی که تولید کنندگان این صنعت اکنون در شرایط پایین رفتن قیمت ها با مشکلات مالی مواجه شدند، همچنان به روند رشد خود ادامه می دهند. معامله گران نفت به شکل واضحی نسبت به این که اوپک پلاس تمایل دارد یا قادر است بازار نفت را متعادل کند بدبین هستند.

اما در سال ۲۰۱۸ اتفاق جالب دیگری که رخ داد این بود که افراد تلاش داشتند که با بیانات خود بازار را تحت تاثیر قرار دهند که در این راستا پایگاه خبری اویل پرایس در گزارشی به بررسی مهم ترین چهره های نفتی سال ۲۰۱۸ پرداخته که برخی از آنها در سال ۲۰۱۹ نیز همچنان نقش کلیدی خود را ایفا خواهند کرد. این افراد عبارتند از:

فاتح بیرول

مدیر آژانس بین المللی انرژی در سال های اخیر فهرستهای متعددی از چهره های نفتی تاثیرگذار منتشر کرده است. اگرچه وی مستقیما بر تولید، ذخایر یا سیاست نفتی کنترلی ندارد اما اظهاراتش در خصوص تقاضا برای نفت یا پیش بینی های تولید بی تاثیر نبوده اند. مدیر آژانس بین المللی انرژی در اواخر سال ۲۰۱۸ به ارایه آمار تیره از چشم انداز تقاضا برای نفت اکتفا نکرد و به بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان هشدار داد تولیدشان را کاهش ندهند و به بازار هشدار داد قیمت های بالاتر نفت هم اکنون نیز برای ضربه زدن به تقاضا کافی هستند.

فاتح بیرول ۲۸ نوامبر گفت: در حال حاضر بازار به خوبی تامین شده اما ما نباید فراموش کنیم که مازاد ظرفیت تولید در عربستان سعودی بسیار اندک است و بنابراین کاهش قابل توجه تولید از سوی تولیدکنندگان بزرگ ممکن است پیامدهای منفی برای بازارها بدنبال داشته باشد و بازارها را دچار محدودیت عرضه کند. درخواست من از همه تولیدکنندگان و مصرف کنندگان در سراسر جهان این است که در این روزهای دشوار منطق داشته باشند.

قیمت های نفت زمانی که بیرول درخواست خود را مطرح کرد رو به کاهش گذاشته بودند اما چهار روز پیش از آن تا حدودی صعود کرده بودند. برنت در ۱۹ نوامبر به ۶۶.۷۹ دلار صعود کرد اما روز بعد تحت تاثیر اقدامات سفته بازان در بازار، به ۶۲.۵۳ دلار سقوط کرد.

محمد بن سلمان

محمد بن سلمان که ولیعهد عربستان سعودی است تاثیر غیررسمی اما قابل توجهی روی بازارهای نفت داشته است. دنبال کردن جنگ در یمن و محاصره کشور همسایه اش قطر، تلاش برای تنوع اقتصادی و کاهش وابستگی به نفت، مقابله گسترده با فساد که کمک کرد قدرتش تحکیم شود و پیاده سازی جنگ تجاری با کانادا از جمله اقدامات وی در سال ۲۰۱۸ است اما بزرگترین تاثیری که در سال ۲۰۱۸ روی بازار نفت داشت تلاش برای تمدید کاهش تولید اوپک بود ک بواسطه روابط عمیق با ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه حاصل شد زیرا قیمت بالاتر نفت تنها راهی است که این شاهزاده می تواند اصلاحات اقتصادی پرهزینه خود را عملی کند.

وی در مارس سال ۲۰۱۸ گفته بود: ما تلاش می کنیم توافق سال به سال را به یک توافق ۱۰ تا ۲۰ ساله تغییر دهیم.

خالد الفالح

اگر محمد بن سلمان، کنترل سیاست نفتی عربستان را در دست دارد، فالح اجراکننده آن است و اغلب بیشتر از وی به چشم می آید و همین عیان بودن فالح است که به وی قدرت تاثیرگذاری روی قیمت نفت را داده است. خالد الفالح به عنوان وزیر انرژی عربستان سعودی اغلب به عنوان بزرگترین چهره تاثیرگذار معاصر در بازارهای نفت توصیف شده است و اظهارات وی به مطبوعات و پیام هایش در توییتر به سرعت انعکاس پیدا می کند و مورد توجه معامله گران نفت قرار می گیرد و مانند محمد بن سلمان روابطش با روسیه کمک کرد این کشور در ژوئن و سپس در نوامبر سال ۲۰۱۹ به کاهش تولیدی که قرار است در سال ۲۰۱۹ اجرا شود، بپیوندد. بعلاوه عربستان سعودی تحت دستورالعمل فالح صادرات نفت به آمریکا را با هدف محدود کردن روند رشد ذخایر این کشور و اعمال تاثیر غیرمستقیم روی قیمت نفت محدود کرده است. مانند سایر افراد این فهرست شامل الکساندر نواک و دونالد ترامپ، قدرت الفالح برخاسته از شهرت وی است و اظهاراتش حتی اگر تغییر واقعی در سیاست یا اقدامات نفتی صورت نگیرد همچنان تاثیر خود را می گذارد. قدرت فالح تا حد زیادی به دلیل امکان افزایش یا کاهش تولید نفت از سوی شرکت آرامکو است که روی عوامل عرضه و تقاضا تاثیر می گذارد.

فالح اکتبر ۲۰۱۸ اظهار کرده بود: ما هر گونه تقاضا را تامین خواهیم کرد.

دونالد ترامپ

رییس جمهور آمریکا جدیدترین چهره تاثیرگذار بر نوسانات قیمت نفت به شکل مثبت یا منفی بوده است. وی به شکل انکارناپذیری روند صنعت نفت را در سال ۲۰۱۸ تغییر داد و تغییر مذکور منحصر به آمریکا نبود. توییت های آخر وقتی که ارسال می کرد، باعث کاهش قیمت نفت شده و اوپک را تحت فشار قرار می داد و باعث شد عربستان سعودی سیاست نفتی خود را تغییر دهد.

برخی ممکن است انکار کنند که دونالد ترامپ روی قیمت نفت تاثیر واقعی داشته است اما سیاستهای وی از جمله گشایش حفاری فراساحلی و وضع تحریم ها علیه ایران و اعطای معافیت به خریداران بزرگ نفت ایران تاثیر عمیقی روی بازار نفت و عوامل عرضه و تقاضا داشت. اما شاید بزرگترین تاثیر وی روی بازار نفت توییت های نفتی بود که در سال ۲۰۱۸ توجه هر سفته بازی را به خود جلب می کرد. توییت های وی به خصوص پیام هایی که اوپک را هدف می گرفتند روی قیمت نفت تاثیر بسزایی می گذاشتند.

ترامپ در سال ۲۰۱۸ درست پیش از نشست اوپک در پیامی در توییتر نوشت: امیدوارم اوپک به روند تولید نفت خود ادامه دهد و آن را محدود نکند. دنیا به قیمت نفت بالاتر نیاز ندارد.

نیکلاس مادورو

ونزوئلا صاحب بزرگترین ذخایر نفت در جهان است و سرنوشت صنعت نفت این کشور که همراه با اقتصادش در ورطه سقوط قرار گرفته است، روی کل صنعت نفت تاثیر می گذارد. وعده های نیکلاس مادورو، رییس جمهور ونزوئلا برای تغییرات در واهمه نسبت به سقوط تولید نفت این کشور و کمبود عرضه در نقاط دیگر تاثیر چندانی نداشته است اما افت سریع تولید این کشور که تا حد زیادی به دلیل سوء مدیریت مادورو و فلج شدن شرکت دولتی PDVSA بوده است قیمت نفت را تقویت کرده و خیال اوپک را که نگران مازاد عرضه بوده تا حدودی راحت کرده است. با وجود اصرار مادورو برای تجارت نفت با استفاده از ارز دیجیتال “ال پترو”، برنامه مذکور پیشرفت چندانی نداشته است.

ژنرال خلیفه هفتار

در سال ۲۰۱۸ این نگرانی وجود داشت که تولیدکنندگان بزرگی مانند روسیه، عربستان سعودی و آمریکا قادر نخواهند بود کاهش تولید از سوی کشورهایی مانند ونزوئلا و لیبی را جبران کنند. تحولات لیبی که در زمان اجرای اولین توافق کاهش تولید از مشارکت در این برنامه معاف شده بود از سوی بازار رصد می شود زیرا تولید نفت این کشور به دلیل ادامه درگیری های داخلی که ژنرال خلیفه هفتار نقش پررنگی در آن دارد ثبات نداشته است.

ولادیمیر پوتین

شاید ایگور سچین مدیر غول نفتی روس نفت باشد اما بی تردید ولادیمیر پوتین، رییس جمهور روسیه کنترل سیاست ها و تولید نفت این کشور را در دست دارد. البته سچین عروسک خیمه شب بازی نیست با این حال تحت نفوذ پوتین قرار دارد. از قراردادها با عربستان سعودی و اوپک برای محدود کردن تولید که مهترین عامل تاثیرگذار بر بازار نفت در سال ۲۰۱۸ بوده است تا خط لوله ترکیش استریم، پوتین قطعا روی قیمت نفت تاثیر گذاشته است و نظرات وی به همراه نظرات خالد فالح و دونالد ترامپ، انعکاس گسترده ای در مطبوعات پیدا می کرد.

وی در اکتبر گفته بود پرزیدنت ترامپ گفته است تصور می کند قیمت نفت بسیار بالاست. خوب شاید تا حدودی حق با وی باشد اما بیایید شفاف باشیم زیرا قیمت نفت تا حدودی نتیجه اقدامات دولت ترامپ است.

ایگور سچین

وی که به دارت ویدر روسیه معروف است دومین مرد پرنفوذ پس از پوتین در صنعت نفت روسیه است و اقدامات وی از سوی دیگران دنبال می شود. برخی در روسیه سچین را بسیار قدرتمندتر از پوتین می دانند و مدعی است که قدرت روس نفت به دلیل اقدامات بی رحمانه سچین بوده است.

الون ماسک

شاید ماسک از این که ببیند در فهرست چهره های شاخص  نفتی قرار گرفته است تعجب کند اما این فهرست بدون وی کامل نخواهد شد زیرا وی تاثیر قابل توجهی روی صنعت نفت داشته است. تلاش ماسک برای جای دادن خودروهای برقی در ذهن جهان، سایر خودروسازان را واداشته است خودروهای برقی طراحی کنند و این روند در سطح جهانی شتاب بگیرد و خودروهای برقی بیشتری وارد جاده ها شوند در نتیجه صنعت نفت نگران به شماره افتادن روزهای اوج خود شده است.

سه نفر دیگری هستند که شایان ذکر بوده و تاثیرشان نباید دست کم گرفته شود. سیاست آنها بدون شک روی بازارها تاثیر گذاشته اما شاید به اندازه چهره های صدر این فهرست پرسروصدا نبوده است.

شی جین پینگ

چین در قلب تقاضای جهان برای نفت قرار دارد و تصمیمات شی جین پینگ، رییس جمهور چین، برای عدم صدور تعرفه های بیشتر تاسیسات خورشیدی و کاهش یارانه برای این صنعت روی تقاضای این کشور برای نفت تاثیر گذاشت و تقاضا را از خورشیدی به نفت و گاز طبیعی تغییر داد.

ترودو

جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا با عدم حمایت از توسعه خط لوله به تنهایی فاجعه بزرگی را برای صنعت نفت کانادا رقم زد. این عدم حمایت غیرمستقیم باعث شد نفت وسترن کانادین سلکت نسبت به وست تگزاس اینترمدیت اختلاف قیمت فاحشی پیدا کند زیرا محدودیتهای خط لوله باعث شد روند انتقال نفت کانادا به پالایشگاه های آمریکایی آهسته شود.

الکساندر نواک

نواک سومین چهره روس این فهرست است و قدرتش در وزارت انرژی روسیه شامل اظهارات وی به مطبوعات است. روابط دوستانه وی با خالد الفالح کمک کرد همکاری نفتی میان دو قدرت نفتی دنیا تحکیم شود.

در نتیجه نگاه به بازار پر نوسان سال ۲۰۱۸ نشان می دهد که چشم انداز روشنی برای سال ۲۰۱۹ تصور نمی شود. بازاری که توسط اشخاصی با منافع سیاسی و مالی متعدد هدایت می شود. با این وجود متعاقبا به پیش بینی بازار نفت در سال آینده میلادی نیز خواهیم پرداخت.

 

 

 

خواندن ۲۵ دفعه

منتشرشده در نفت گاز پتروشیمی