مجله: آفاق امنیت » تابستان ۱۳۹۴ – شماره ۲۷ علمی-پژوهشی/ISC ‏(۴۰ صفحه – از ۶۷ تا ۱۰۶)

نویسنده : سیف، اله مراد؛ ملکی شهریور، مجتبی؛

مفهوم شناسی و ارزیابی فقر اقتصادی

چکیده

از جمله مسائل مهم در جمهوری اسلامی ایران داشتن تعریفی روشن از فقر اقتصادی و مشخص کردن ابعاد و شاخص های قابل سنجش آن است ؛ به گونه ای که بر آن اساس بتوان وضعیت و عملکرد مدیریت اقتصادی کشور را در زمینه گسترش عدالت و رفع فقر مورد ارزیابی قرار داد. مروری بر ادبیات نظری نشان داد که افزایش فقر، امنیت اجتماعی را از طریق جنبش های اجتماعی ، خشونت ، قانون گریزی ، تروریسم و مواد مخدر با تهدیدهایی جدی مواجه می سازد. هم چنین در این تحقیق ضمن شاخص سازی فقر اقتصادی از طریق خط فقر مطلق (معادل ریالی ۲ دلار در هر روز برای هر نفر)، شاخص مذکور برای خانوارهای شهری جمهوری اسلامی ایران در سال های ۱۳۵۸ تا ۱۳۹۱ اندازه گیری شده است . مقایسه مجموع متوسط هزینه های سالانه خوراکی و غیرخوراکی هر نفر در هر دهک هزینه ای خانوارهای شهری با خط فقر مذکور مبنای فقیر و غیرفقیر بودن آن دهک هزینه ای است . در این تحقیق درصد به دست آمده به عنوان شاخص فقر مورد استفاده قرار گرفته است . یافته های این بررسی در خصوص سنجش شاخص فقر به ویژه در سال های بین ۱۳۷۴ـ۱۳۷۱ که شاخص فقر شهری افزایش پیدا کرد و هم زمان پدیده هایی کم سابقه از واکنش های دسته جمعی و روندهای فزاینده ناهنجاری های اجتماعی و عصیان های شبه شورشی در مناطقی از کشور، دولت سازندگی را در لاک امنیتی شدیدی فرو برده بود، نشان از قابل اعتماد بودن شاخص سنجیده شده دارد. هم چنین یافته های این بررسی نشان می دهد برنامه های توسعه کشور در سال های پس از پیروزی انقلاب ، اجرای برنامه های توسعه و کاهش فقر اقتصادی را در مناطق شهری به دنبال داشته است .