بخش دولت و بخش خارجی

جریان دایره وار با دولت 

تا اینجا جریان دایره وار ما تنها دو بخش از چهار بخش موجود در اقتصاد را در بر می گرفت . اکنون می خواهیم بخش مهم سوم یعنی دولت را به آن اضافه کنیم . بخش دولت اگرچه در یک اقتصاد دولتی به طرق زیادی مانند تعیین کف و سقف قیمتها دخیل می باشد . ما در اینجا به عنوان یک خریدار سوم در بازار محصولات با آن سر و کار داریم . هنگامی که وزارت دفاع یک هواپیمای جدید می خرد یا هنگامی که یک دانشگاه دولتی برای دانشکده های خود کامپیوتر می خرد این دولت است که یک کالای نهایی را خریداری می کند . که اساسا شبیه به خریداری یک کامپیوتر شخصی توسط یک مصرف کننده یا یک بنگاه است . در هر صورت کامپیوتر از بازار محصولات خریداری شده است. تنها تفاوت در بخشی است که این خرید را انجام می دهد . اگر کالا را بخش خانوار خریداری کند . آن یک مخارج مصرفی است اگر بخش بنگاه خرید را انجام دهد آن را مخارج سرمایه گذاری و اگر بخش دولت خرید را انجام دهد آن را خرید دولت می گوئیم . پس خریدها دولت مخارجی است که بوسیله دولت برای خرید کالاها و خدمات از بازار محصولات صورت می گیرد . برای تامین وجه لازم جهت است که بیشتر آشکار است . باید توجه داشته باشید که خانوارها اکنون علاوه بر مصرف و پس انداز بخشی از درآمد خانوارها به بازارهای مالی رفته و می تواند برای انجام مخارج سرمایه گذاری توسط بخش بنگاه و یا برای انجام خریدهای دولت توسط بخش دولت مورد استفاده قرار گیرد .

در نتیجه بخش دولت در جریان دایره وار ما را به مشاهده جالبی رهبری می کند . مالیات و قرضه دولت جریان دایره وار درآمد خانوار را از مخارج مصرف و سرمایه گذاری منحرف می کند . اگر دولت مالیات بیشتری جمع آوری کند آنگاه درآمد کمتری برای هم مخارج مصرف و هم پس انداز باقی می ماند و یا پس انداز کمتر وجوه  برای سرمایه گذاری کمتر خواهیم داشت .

همینطور قرضه دولت از بازارهای مالی نیز وجوه موجود برای مخارج سرمایه گذاری را تقلیل می دهد با این وجود دولت به کل مخارج از طریق خریدهای دولتی می افزاید در واقع دولت به این طریق کنترل برخی از منابع اقتصاد در بخش خصوی را در اختیار گرفته و به جانب بخش دولت منحرف می کند .

در هر صورت همانطور که بعدا خواهیم دید اقدامات دولت در گرفتن مالیات و قرضه و سپس خرج کردن آنها در اقتصاد بر سطح تولید ملی در اقتصاد اثر دارد.

جریان  دایره وار با بخش خارجی 

بخش دیگری که می خواهیم به جریان دایره وار اضافه کنیم . بخش خارجی است بخش خارجی شامل همه خانوارها ، بنگاهها و دولتهائی است که در دیگر کشورها می باشند . بخش خارجی می تواند به عنوان تقاضا کننده و یا عرضه کننده در اقتصاد ملی نقش داشته باشد هنگامی که بخش خارجی کالائی را برای خرید توسط یکی یا برخی از سه بخش خانوار بنگاه و دولت اقتصاد ما عرضه می کند به آن واردات می گوئیم. واردات به کالاهای خریداری شده از دیگر کشورها توسط اقتصاد داخلی گفته می شود . اگر بخش خارجی محصولات تولید شده توسط اقتصاد داخلی ما را تقاضا کند به آن صادرات می گوئیم . پس صادرات به کالاهائی که در داخل تولید شده و توسط بخش خارجی خریداری شده است گفته می شود .

شکل زیر چگونگی اقتصاد را با وجود بخش خارجی نشان می دهد.

در حالی که عمده مخارج را مصرف کنندگان بنگاههای تجاری و دولت برای خرید کالاهای داخلی بکار می گیرند برخی از این مخارج را نیز برای کالاهای وارداتی صرف می کنند . این را در جریان واردات به بخش خارجی می توان دید .

بعلاوه برخی از محصولات تولید شده در داخل نیز به دیگر کشورها فروخته می شود که با جریان صادرات از بخش خارجی نشان داده می شود . در ذهن داشته باشید که جریانهای صادرات و واردات نشان داده شده در شکل ، جریان پرداختها را نشان می دهد و اینکه یک جریان مخالفی هم برای جریان فیزیکی کالاها وجود دارد.

موازنه واردات و صادرات در یک اقتصاد مهم است . اگر اقتصاد کالاهای زیادتری را وارد کند آنگاه جریان بازار محصول داخلی تقلیل خواهد یافت . یعنی کالاهای تولید شده در داخل کمتر تقاضا می شود و تولید ملی کمتر خواهد بود . در حالی که اگر اقتصاد کلان کالای زیادتری را صادر کند . آنگاه تقاضا برای کالاهای تولید شده در داخل زیادتر خواهد بود و تولید ملی هم بیشتر است و در نتیجه همه پرداختهای جریان دایره وار یعنی پرداخت به عوامل درآمد ملی ، مصرف ، پس انداز و مالیات نیز بیشتر خواهند ود.

تراز تجاری یک کشور برابر با ارزش صادرات منهای  ارزش واردات  آن کشور است . تراز تجاری و یا خالص صادرات که به این ترتیب بدست می آید  عبارتست از خریدهای بخش خارجی از کالاهی داخلی منهای خرید های اقتصاد داخلی از بخش خارجی . اگر صادرات ما بیش از واردات ما باشد، کشور دارای تراز تجاری مثبت  و اگر واردات بیش از صادرات ما باشد کشور دارای تراز تجاری منفی خواهد بود . در حالتی که ارزش صادرات با ارزش واردات یک کشور برابر باشد خالص صادرات برابر صفر و  تراز تجاری کشور در حالت توازن قرار دارد .