نسبت سنجی وضعیت فعلی با جهش اقتصادی

اله مراد سیف  / نام گذاری سال جاری می باید جهش تولید را در دستور کار مسئولین اقتصادی قرار داده باشد لیکن وضعیت متلاطم بازارهای ارز و طلا و نیز جهش قیمت کالاها نقطه مقابل جهت گیری تعیین شده را منعکس ساخته است . تحلیل واقعی وضعیت فعلی چیست؟ آیا اقتصاد در حال تجربه  کردن یک وضعیت بسیار بد می باشد و یا می توان در وضعیت جاری امید به بهبود اوضاع داشت ؟ آیا راه کاری برای این بهبود متصور است ؟

سه نظریه را در تحلیل وضعیت فعلی می توانیم تصور کنیم و هستند افرادی شاخص که به یکی از این سه باور دارند و آن را اذعان کرده اند. اولی وضعیت اقتصاد ایران نوعی سقوط اقتصادی می داند که باید منتظر بدتر شدن اوضاع  هر روز نسبت به روز قبل را داشت . دومی اقتصاد ایران را در آستانه خارج شدن از کنترل و با بر این رو به بدتر شدن می داند و سومی اقتصاد ایران را درگیر مشکلات اما آماده برای جهش ارزیابی می کند . نویسنده این یادداشت بدون این که بخواهد به دو نظریه قبلی بپردازد، اعتقاد به نظریه سوم دارد و در این نوشتار بر آن است که ادله خود را توضیح دهد .

در تحلیل مسایل اقتصاد ایران ابتدا می باید صحنه میدانی اقتصاد را درست درک کرد . اقتصاد ما در گیر جنگ اقتصادی تمام عیار با ابر قدرت هایی است که همه توان خود را برای ایجاد انسداد کامل اقتصادی و محاصره همه جانبه آن بکار بسته اند و بنا هم ندارند که اندکی عقب نشینی کنند . کسانی که وضعیت اقتصاد ایران را در شرایط حاضر ارزیابی می کنند خوب است به این متغیر محیطی مهم توجه کنند . به واقع اگر هر اقتصاد دیگری هم زمان درگیر تحریم های همه جانبه و مسایل مرتبط با کاهش شدید قیمت های نفت و نیز همه گیری ویروس کرونا می شد، آیا وضعیت بهتری از آنچه در حال حاضر مشاهده می کنیم پیدا می کرد ؟

از سوالی که طرح شد قصد این نتیجه گیری را نداریم که وضعیت با وجود تحریم ، سقوط قیمت نفت و نیز همه گیری ویروس کرونا نمی توانست بهتر از این باشد که هست . اعتقاد ما بر این است که به دلیل روحیه سازگار مردم ما با شرایط بحران و جنگ و به پُمن فرهنگ و اعتقاد مذهبی مردم و نیز روحیه انقلابیِ دل بستگان به نظام و انقلاب می توانستیم بسیاری از مشکلات فعلی را شاهد نباشیم :

  • اگر مسئولین زمان را در انتظار ثمر دهی برجام هدر نمی دادند،
  • اگر ذخایر ارزی و طلای کشور سنجیده تر مدیریت می شد ،
  • اگر نظام بانکی به صورتی افسارگسیخته پایه پولی و نقدینگی را متورم نمی کرد ،
  • اگر پیوندهای اقتصادی با کشورهای دوست و همسایه را بهتر مدیریت می کردیم ،
  • اگر ریشه مفاسد اقتصادی را که همزمان هم منابع عظیمی را هدر می دهد و نیز یاس و ناامیدی را به مردم القا می کند ، خشکانیده بودیم ،
  • اگر شفافیت و سلامت اقتصادی را مردم از مسئولین بیشتر مشاهده می کردند ،
  • اگر زمینه های مشارکت مردم در اقتصاد را زودتر و بهتر فراهم کرده بودیم ،
  • اگر تولید ملی و داخلی را با مدیریت بهتر واردات و نیز قطع جریان قاچاق کالا  حمایت بیشتری کرده بودیم ،
  • اگر قبل از این ها ایجاد ارزش افزوده را در دستور کار ملی قرار داده بودیم و جلو خام فروشی (نفت و غیر نفت) را گرفته بودیم ،
  • اگر برای کاهش وابستگی به واردات تکمیل زنجیره ارزش را در تولیدات داخلی جدی گرفته بودیم و اگر ….

با همه مسایلی که ناشی از ناکارآمدی مدیریت اقتصادی در داخل داشته ایم ، اما عملکرد اقتصاد حاکی از نشانه هایی مثبت از آمادگی برای جهش اقتصادی به قرار زیر است :

  • رشد تولیدات غیرنفتی امیدوار کننده است .
  • صادرات غیر نفتی به همه محدودیت های تحریمی رکورد زده است .
  • بازار سرمایه و بورس رشد خیره کننده ای داشته که حاکی از سه مطلب اساسی است . اول این که این که مردم با شیوه جدیدی از پس انداز و همزمان سرمایه گذاری آشنا شده اند . رشد عجیب ده برابری تعداد کد های بورسی در سال جاری نسبت به سال گذشته حاکی از این مطلب است . دوم این که مردم به فضای کلی اقتصاد به رغم همه فشارهای تحریمی اطمینان دارند . سوم این که شرکت های بورسی عملکرد رضایت بخشی داشته اند .
  • تولیدات کشاورزی به دلیل نزولات آسمانی مطلوب و نیز رشد درآمدهای صادراتی ان شرایط مطلوبی را تجربه می کند .
  • افزایش نرخ ارز قاچاق کالا را کنترل و زمینه را برای رونق تولیدات داخلی فراهم ساخته است .
  • شرایط بازدارنده دفاعی جمهوری اسلامی ایران نوعی امنیت خاطر را برای فعالین اقتصادی فراهم کرده و ضریب امنیت اقتصادی را در اقتصاد ملی ارتقاء داده است .
  • افزایش نرخ ارز زمینه مساعدی برای تولیداتی فراهم کرده که مبتنی بر مزیت های نسبی و نیز از طریق خلق مزیت های دانش بنیانی به جهت گیری صادراتی در حال ظهور هستند و در آینده می توانند همزمان الگویی مناسبی از درون زایی و برون گرایی را به نمایش بگذارند . در همین مساله کرونا این شرکت ها با تولیدات با کیفیت خود صادرات به اروپا را نیز در کارنامه خود ثبت کردند .
  • افزایش نرخ ارز زمینه مناسب دیگری را برای برگشت توجه مصرف کننده از کالای خارجی به داخلی موجب شده است و رونق مناسبی را برای کالاهایی که قبلا مجال نفس کشیدن با واردات ارزان مشابه را نداشتند فراهم ساخته است .
  • فشار بودجه ای دولت را مجبور کرده به مالیات نگاه مناسب تری داشته باشد و به سمت قطع وابستگی بودجه جاری به نفت پیش برود .
  • به حداقل رسیدن درآمد صادرات نفت خام دو اثر همزمان داشته است که یکی توجه دادن دولت به استفاده از ظرفیت های مردمی در استان ها برای واگذاری طرح های عمرانی به مردم بوده است (که البته بسیار جای کار دارد و هنوز دولت ضعیف برخورد می کند) و دوم این که دولت به تبدیل نفت خام به فراورده نفتی و صادرات این فراورده های دارای ارزش افزوده بالا توجه بیشتری کرده که در ادامه می تواند به اعلام جمهوری اسلامی ایران مبنی بر قطع کامل صادرات نفت خام منجر شود (که البته متاسفانه جهت گیری وزارت نفت هنوز چنین اراده ای را منعکس نمی کند)

آنچه در بالا آمد نه به این معنا می باشد که هم اکنون وضعیت مناسبی از جهت معیشت مردم داریم ، بلکه به این معنی می باشد که تا رسیدن به آن نقطه مطلوب فاصله چندانی نداریم . اقتصاد ایران در حال گذار از اقتصاد نفتی به اقتصاد مستقل از نفت است و به رغم همه فشارها و تحریم ها تنها آنچه لازم داریم اراده مستحکم و نیز داشتن نگاه درست به واقعیت های اقتصاد ملی و انتخاب جهت گیری های مطلوب مبتنی بر مسیر  انقلاب اسلامی و آن سمت و سویی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی بارها  با بیانات روشن آن را نشان داده اند و در بیانیه گام دوم  نیز به صراحت آورده اند . اگر بخواهیم مسایل اقتصادی را به صورت ریشه ای و اساسی حل کنیم ، شرایط حاضر بهترین زمان و فرصت برای انجام این تحول است . از طرف دیگر ، به دلیل شرایطی که داریم راهی جز این نداریم که  از «مکتب سلیمانی » الهام بگیریم و از تهدیداتی که دشمن برای ما رقم زده است فرصت سازی کنیم .باید وعده الهی را باور کنیم که اگر خدا را یاری دهید  (یعنی در مسیر ی که رهبران الهی نشان می دهند حرکت کنید و استقامت به خرج دهید) خدا نیز شما را قطعا یاری خواهد داد و این که همانا با هر سختی گشایشی است .

 

فایل تصویری از : irna.ir/news

 

۰

پاسخ دهید

Your email address will not be published. Required fields are marked *