«پنجره ارزی» و فرصت در حال گذار رونق تولید

اله مراد سیف /

در سه سال اخیر اتفاق مهمی که در اقتصاد ایران رخ داده و همه متغیرهای اقتصادی و نیز اوضاع جاری زندگی مردم را متاثر کرده است، افزایش ۶  برابری نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی به یک ششم بر اثر تحریم های ظالمانه اردوگاه استکبار جهانی بوده است . اگر تاثیرات تلخ معیشتی این اتفاق مهم را کنار بگذاریم ، اما اثرات مثبت این اتقاق مهم در صحنه تولید ملی از چند جهت اساسی بوده است . اول این که در کنار ایجاد محدودیت های مقداری بر واردات رسمی و تشدید مقابله با قاچاق وارداتی ، افزایش نرخ ارز کالای خارجی را از سبد مصرف کننده تا اندازه زیادی خارج ساخته و آن دسته از مصرف کنندگان ایرانی را که متاسفانه همیشه کالای خارجی را ترجیح می داده اند به سمت و سوی کالای داخلی سوق داده است . از طرف دیگر، تولیدات داخلی برای کشورهای همسایه بسیار اقتصادی و ارزان شده و موجب اقبال آنها نیز به سمت تولید ایرانی شده است .این دو جریان موجب شد که در سال ۹۸ و در ادامه آن در سال ۹۹ در بسیاری از زمینه ها رونق و تا حدودی جهش تولید را شاهد باشیم . اگرچه متاسفانه به دلیل این که از جانب دستگاههای متولی برنامه منسجمی برای پشتیبانی و مانع زدایی وجود نداشت، این اتفاق فراگیر نشد و آثار مثبت آن چندان در اقتصاد دیده نشد . با این حال، نمی توان انکار کرد که در زمینه هایی از تولید شرایط تحولی جدیدی را تجربه کردیم که تا پیش از آن سابقه نداشت . برای مثال، صنایع لوازم خانگی که پیش از این در انحصار کالاهای کره ای و چینی قرار داشت شاهد عرضه محصولات باکیفیت و هوشمند بسیار خوبی بود که علاوه بر بازار داخلی بازارهای صادراتی را نیز تجربه کردند . آنچه موجب این حرکت پرشتاب در تولید شد، نه تلاش برنامه ریزی شده  دولت ،که تنها جهش نرخ ارز بود . این که پول ملی یک کشور ارزش خود را تا این اندازه از دست بدهد، اتفاق خوبی نمی تواند به حساب آید، اما این که این اتفاق بد همراه خود فرصت هایی را برای رشد کمی و کیفی تولید داخلی فراهم ساخته نیز یک واقعیت است . این فرصت را به دلیل منشا ایجاد آن در این یادداشت «پنجره ارزی» می نامیم . منظور از «پنجره ارزی» فرصتی طلایی است که افزایش ناخواسته نرخ ارز برای رونق بخشی به تولید در اقتصاد ایران فراهم کرده است . «پنجره ارزی» اقتصاد ملی را در جهت مخالف آنچه پدیده بیماری هلندی می نامند به حرکت درآورده است. پدیده ای که در طول سالیان زیادی از رونق درآمدهای نفتی و تزریق ارز زیاد نفتی به اقتصاد، موجبات تقویت ارزش پول ملی و ایجاد مزیت برای واردات کالای خارجی و بنا بر این، تولید زدایی در اقتصاد ملی را فراهم ساخته بود . اکنون فرصتی طلایی برای تولید از ناحیه خصومت دشمن فراهم شده است که باید حداکثر استفاده را از آن به عمل آورد . این اتفاق اگر با برنامه ریزی برای پشتیبانی از تولید و مانع زدایی از تولید همراه شود، خواهد توانست مشکل ساختاری و مزمن اقتصاد ایران که وابستگی به درآمدهای نفت خام بوده است، به صورتی اساسی برطرف سازد . اما اخطار مهم این یادداشت این است که با وجود تورم دو رقمی موجود در اقتصاد ایران، این پنجره طلایی به سمت بسته شدن در حرکت است . در یک برآورد کلی ، در هر سال حداقل ۲۵ درصد از فرصتی که هم اکنون در اختیار ما می باشد ، به دلیل اختلاف  تورم موجود داخلی با نرخ تورم کشورهای طرف تجاری ما بسته خواهد شد و هر سال که می گذرد کار رونق بخشی به تولید را دشوارتر از سال قبل خواهد ساخت . در بهترین ارزیابی ۴ سال دیگر «پنجره ارزی» بسته خواهد شد و نقطه سر خط .

۱+

پاسخ دهید

Your email address will not be published. Required fields are marked *